ਇੱਕੋ ਖਾਨਦਾਨ ਦੇ ਦੋ ਮਹਾਰਾਜੇ ਮੁੜ ਇੱਕ ਹੀ ਸਿਆਸੀ ਛੱਤ ਹੇਠ? ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਮੋੜ

ਇੱਕੋ ਖਾਨਦਾਨ ਦੇ ਦੋ ਮਹਾਰਾਜੇ ਮੁੜ ਇੱਕ ਹੀ ਸਿਆਸੀ ਛੱਤ ਹੇਠ? ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਮੋੜ                                              ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ/ਲੁਭਾਸ਼ ਸਿੰਗਲਾ -  ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਚਰਚਾ ਜ਼ੋਰਾਂ ’ਤੇ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਤਿੱਖੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿਰੋਧੀ ਰਹੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ Captain Amarinder Singh ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਕੀਲ H. S. Phoolka ਹੁਣ ਇੱਕੋ ਸਿਆਸੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ’ਤੇ ਆਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਚਰਚਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਆਗੂ ਫੂਲਕਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭਵਿੱਖ ਜੋੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਆਸੀ ਘਟਨਾ ਸਿਰਫ ਦੋ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਬਦਲੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕੋ ਖਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੋ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦਾ ਮੁੜ ਇਕੱਠੇ ਆਉਣਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ’ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਖਾਨਦਾਨੀ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੋੜ - ਭਦੌੜ ਅਤੇ ਫੂਲ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰ ਇਕੋ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਜੜਾਂ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਮੁਤਾਬਕ Baba Ala Singh ਅਤੇ Baba Dunna ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਭਰਾ ਸਨ, ਜੋ 1707 ਵਿੱਚ ਫੂਲ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਭਦੌੜ ਆ ਵੱਸੇ ਸਨ। 1712 ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ, ਜਦਕਿ ਬਾਬਾ ਦੁੰਨਾ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਭਦੌੜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੀ। ਇਸੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਐਚ. ਐਸ. ਫੂਲਕਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਫੂਲਕਾ ਦੇ ਲਗਭਗ 10ਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਚਾਚਾ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਆਸਤਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਹੇ ਹਨ।

2017: ਚਾਚਾ-ਭਤੀਜੇ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਟੱਕਰ - 2017 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨੇਤਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਖਾਂ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 117 ਵਿੱਚੋਂ 77 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਭਾਰੀ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 20/22 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦਾਖਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਏ ਐਚ. ਐਸ. ਫੂਲਕਾ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਆਗੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੈਪਟਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਦੀ ਰਹੀ। ਇਹ ਸਿਆਸੀ ਟੱਕਰ ਚਾਚਾ-ਭਤੀਜੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ’ਤੇ ਲੈ ਆਈ ਸੀ।

ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਤੇ ਮੁੜ ਵਾਪਸੀ - ਹਾਲਾਂਕਿ ਫੂਲਕਾ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ ਲੰਮਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। 2017 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਧਾਇਕ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਜਿਮਨੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ Manpreet Singh Ayali ਨੇ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ। ਫੂਲਕਾ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ ਅਤੇ 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕਾਬਿਲ-ਏ-ਤਾਰੀਫ ਰਹੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ।

BJP ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ: ਵੱਡੇ ਸਿਆਸੀ ਸੰਕੇਤ-  ਹੁਣ ਲੰਬੀ ਚੁੱਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੂਲਕਾ ਦਾ ਭਾਜਪਾ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਮੀਕਰਨ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ BJP ਨਾਲ ਜੋੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਜੇ ਫੂਲਕਾ ਵੀ ਇਸ ਧੜੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਿਆਸੀ ਇਕੱਠ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ - ਫੂਲਕਾ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਫੂਲ ਅਤੇ ਭਦੌੜ ਖੇਤਰ ਮਾਲਵਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਰਨਾਲਾ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਦਾਖਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਫੂਲਕਾ ਦੇ BJP ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੀ ਛਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੰਕੇਤ - ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ BJP ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। 2022 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਫੂਲਕਾ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਬਲ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਖੀਰਕਾਰ, ਇੱਕੋ ਖਾਨਦਾਨ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁੜ ਇੱਕ ਹੀ ਸਿਆਸੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ’ਤੇ ਆਉਣਾ ਸਿਰਫ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਦਲਦੀ ਸਿਆਸੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੇਖਣਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੋੜ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡਦਾ ਹੈ।